Dünyadan Örnekler

Bugün Birleşik Krallık’ta sayıları 62.000’i bulan sosyal girişimler 800.000 kişiyi istihdam etmekte; yılda 24 milyar £ tutarında ciro oluşturmakta; GSYH’ye % 1 destek vermekte ve katma değeri yüksek istihdam fırsatlarının yaratılmasını sağlamaktadır. En etkin oldukları sağlık (% 33) ve eğitim (% 15) sektörlerinin yanında enerji, geri-dönüşüm ve ulaşım gibi pek çok farklı alanda da aktif oldukları görülmektedir.  Örneğin ülkenin yüksek tirajlı yaşam tarzı dergilerinden Big Issue, evsizlere düzenli istihdam ve gelir kaynağı sağlamakla kalmayıp toplumsal hayata entegre olmaları için bir köprü görevi de görmektedir.

Hindistan’ın sosyal girişim modeline en büyük katkısı iktisadi faaliyetleri ile dezavantajlı birey ve grupları güçlendiren, yerel kalkınmayı tetikleyen kooperatif tipi oluşumlar olmuştur. Hindistan’da görülen en belirleyici özellik, sosyal girişimlerin etki alanının büyüklüğüdür. Dünyanın en yaratıcı ve başarılı sosyal girişimcilerinden bazıları bu ülkeden çıkmakta ve toplumsal etkisi büyük sosyal girişimler yaratmaktadır. Örneğin Amul süt üreticileri kooperatifi 2,8 milyon süt üreticisine istihdam sağlamakla kalmamış, 1946’da başlattığı “Beyaz Devrim” hareketiyle Hindistan’ın bugün dünyanın en büyük süt ve süt ürünleri üreticisi olmasını sağlamıştır.  Benzer şekilde sosyal girişimci Ela Bhatt’in kurduğu Serbest Çalışan Kadınlar Birliği (Self-Employed Womens Association of India-SEWA), bir milyon kadın üyesini örgütleyerek onları kayıt dışı ekonomiden kayıtlı ekonomiye taşımakta ve sağlık sigortasından finansal hizmetlere, bilişim teknolojilerinden barınmaya çok çeşitli ihtiyaçlarına cevap vermektedir.

Amerika Birleşik Devletleri’nde küçük sosyal devlet geleneği, güçlü ve etkili vakıfların varlığı ve üçüncü sektörün toplumsal hayattaki rolü sosyal girişimlerin gelişimi için elverişli bir ortam yaratmıştır. Kuzey Amerika’daki sosyal girişim hareketinin en dikkat çekici özelliği, ulusal ve uluslararası düzeylerde sosyal girişimler için elverişli bir ortam yaratılması ve altyapı oluşumuna öncülük etmiş olmasıdır. ABD merkezli onlarca vakıf, ağ ve merkez; hem ulusal hem uluslararası düzeylerde sosyal girişimlerin gelişmesi için geniş kaynaklar ayırmaktadır. Bir diğer çarpıcı özellik, Amerikan modelindeki “birey” odaklılıktır. Bu modelde sosyal girişimcinin liderlik vasıflarına vurgu yapılmakta ve sosyal girişimin sosyal girişimci ile ilişkisine odaklanılmaktadır.

Afrika ülkelerinde sosyal girişimler kıtanın kritik kalkınma ve demokratikleşme hedeflerine ulaşması için önemli bir kaldıraç görevi görmektedir. HIV ve diğer yıkıcı sağlık sorunları, eğitim sistemlerinin dönüştürülmesi, doğanın ve doğal kaynakların korunması ve çatışma yönetimi gibi alanlarda faaliyet gösteren sosyal girişimler vatandaşların hayatında önemli değişime sebep olmaktadır.

 

Ülkeler özelindeki başarılarına ek olarak sosyal girişimleri teşvik eden küresel altyapı ve ağlar da oluşmaktadır. Bu bağlamda ASHOKA ağı 1980’lerden bugüne öncü rol üstlenmiş, sosyal girişimciliği literatüre kazandırmış; bu alanda farkındalığı artırmış ve alanın bir sektör haline gelmesine katkıda bulunmuştur (Denizalp, 2009). Bugün Skoll Vakfı, Schwab Vakfı, Omidyar Network ve daha pek çokları sosyal girişimlere ayni ve nakdi destek vermekte, dünyanın en saygın yükseköğrenim kurumları sosyal girişimcilere yönelik programlar yürütmektedir.

Küresel bir hareket olarak sosyal girişimler ve onları destekleyen yapılar hakkında detaylı bilgi için Araçlar bölümüne bakabilirsiniz.

 

 

  • Facebook
  • Twitter
  • youtube